Yurt dışından misafir getiren ya da yurt dışındaki acentelere satan bir acentede aynı otel odası çoğu zaman tek bir fiyata satılmaz. Otel Alman pazarına bir fiyat, Birleşik Krallık pazarına başka bir fiyat verir; müşteri sterlinle öder, otel euroyla ister, acentenin defteri liradır. Bu düzen bir tabloda yönetildiğinde hangi misafire hangi fiyatın verileceği ve satıştan ne kadar kâr kaldığı bulanıklaşır.
Bu yazıda pazara göre fiyatın nasıl tanımlanacağını, üç ayrı para biriminin (kontrat, satış ve defter) nasıl ayrılacağını ve kurun bir rezervasyon boyunca hangi anlarda kârı değiştirdiğini anlatıyoruz. Örneklerdeki fiyat ve kurlar gerçek değildir, yalnız hesabı göstermek içindir.
Pazara göre fiyat nedir, neden vardır?
Pazara göre fiyat, aynı ürünün misafirin geldiği pazara göre farklı fiyatlanmasıdır. Oteller ve tedarikçiler bazı kontratlarda belirli ülkeler için ayrı fiyat verir; bu ülkelerden gelen misafire o fiyat uygulanır, kontratta adı geçmeyen ülkelere standart fiyat geçerli olur. Nedenleri çeşitlidir: pazardaki rekabet, o pazardaki satış hacmi, sezonun pazara göre farklı zamanlarda yoğunlaşması ya da otelin belirli bir pazarı büyütmek istemesi.
Acente açısından pazara göre fiyatın iki sonucu vardır. Birincisi, bir rezervasyonun fiyatı ancak misafirin pazarı bilindiğinde kesinleşir. İkincisi, yanlış pazarın fiyatından yapılan satış ya kârı eritir ya da otelle sonradan anlaşmazlık doğurur.
Pazarı neye göre belirlersiniz?
"Pazar" kelimesi kontrattan kontrata farklı tanımlanabilir. En sık karşılaşılan üç ölçüt şunlardır:
- Misafirin uyruğu: pasaportundaki ülke.
- Misafirin yaşadığı ülke: uyruğu farklı olsa da ikamet ettiği ülke.
- Satışın yapıldığı pazar: rezervasyonu getiren yurt dışı acentenin ülkesi ya da sitenizi ziyaret edilen ülke.
Hangi ölçütün geçerli olduğu kontratta yazar. Yazmıyorsa otelden yazılı teyit alın, çünkü Almanya'da yaşayan bir Türk vatandaşı uyruğa göre bir pazara, ikamete göre başka bir pazara girer. Satış koşullarınızda da fiyatın hangi ölçüte göre verildiğini açıkça belirtin; misafirin bilgisi rezervasyondan sonra farklı çıkarsa fiyat farkının nasıl ele alınacağı baştan bellidir.
Örnek pazar tablosu
Bir otelde aynı oda ve pansiyon için Temmuz dönemi, kişi başı gecelik net fiyatlar (kontrat para birimi euro):
| Pazar | Net fiyat | En az konaklama | Not |
|---|---|---|---|
| Standart (tanımsız pazarlar) | 95 € | 3 gece | Kontratta adı geçmeyen bütün ülkeler |
| Almanya | 90 € | 5 gece | Erken rezervasyon indirimi ayrıca geçerli |
| Birleşik Krallık | 98 € | 3 gece | Tek kişi farkı %70 |
| Rusya | 88 € | 7 gece | Yalnız belirli giriş günleri |
Tablo, pazara göre fiyatın yalnız rakamdan ibaret olmadığını gösterir. En az konaklama, tek kişi farkı ve indirim koşulları da pazara göre değişebilir. Bir pazarı tanımlarken bütün satırı birlikte girmek gerekir; yalnız fiyatı girip kısıtları standart pazardan bırakmak, satış ekranında kurala uymayan rezervasyonlar üretir.
Üç para birimini ayırın: kontrat, satış ve defter
Yurt dışına satan acentede aynı rezervasyonda üç farklı para birimi bulunabilir. Bunları ayrı ayrı adlandırmak, kur farkının nereden geldiğini görmeyi kolaylaştırır.
| Para birimi | Neyi gösterir? | Örnek |
|---|---|---|
| Kontrat (alış) | Otele ya da tedarikçiye ödenecek tutarın para birimi | Euro |
| Satış | Müşterinin gördüğü ve ödediği fiyatın para birimi | Sterlin |
| Defter | Raporların, carilerin ve kârın tutulduğu para birimi | Türk lirası ya da euro |
Kontrat ve satış para birimi aynıysa (euroyla alıp euroyla satmak), kur riski büyük ölçüde ortadan kalkar; kalan risk yalnız defter para birimine çevirmede doğar. İkisi farklıysa satıştan otele ödemeye kadar geçen sürede kur değişimi doğrudan kârınızı etkiler.
Kur bir rezervasyonda dört kez değişir
Euroyla alınıp sterlinle satılan bir rezervasyonu izleyelim. Otelin net tutarı 1.000 €, hedeflenen kâr payı %15:
| An | Kur (örnek) | Olan | Euro karşılığı kâr |
|---|---|---|---|
| 1. Fiyat yayınlandı | 1 £ = 1,15 € | 1.150 € hedef satış, sitede 1.000 £ olarak gösterildi | 150 € (planlanan) |
| 2. Müşteri ödedi (3 hafta sonra) | 1 £ = 1,12 € | Müşteri 1.000 £ ödedi, bugünkü karşılığı 1.120 € | 120 € |
| 3. Otele ödeme yapıldı (girişten sonra) | 1 £ = 1,10 € | Sterlin otele ödeme günü euroya çevrildi: 1.100 € | 100 € |
| 4. Ay sonu | Defter kuru | Bütün hareketler defter para birimine o günün kuruyla kaydedilir | Kur farkı ayrıca görünür |
Hiçbir fiyat değişmediği hâlde planlanan 150 € kâr, otele ödeme yapıldığında 100 €'ya indi. Kaybın 30 €'luk kısmı fiyatın yayınlandığı gün ile ödeme günü arasında, 20 €'luk kısmı ise müşterinin ödemesi ile otele ödeme arasında oluştu. İkisi de farklı önlemler ister.
Kur riskini azaltmanın pratik yolları
- Mümkünse kontrat para biriminde satın. Euro kontratlı bir oteli euroyla satmak, iki para birimi arasındaki riski ortadan kaldırır. Müşteriye kendi para biriminde fiyat göstermek istiyorsanız tahsilatı kontrat para biriminde almayı değerlendirin.
- Yayınlanan fiyatları kurla birlikte güncelleyin. Satış sitesindeki farklı para birimlerindeki fiyatlar sabit yazılırsa, kur değiştikçe birinci ve ikinci an arasındaki kayıp büyür. Fiyatın güncel kurla çevrilmesi bu kaybı sınırlar.
- Çeviride küçük bir pay bırakın. Fiyatı başka para birimine çevirirken kâr payının yanında kur dalgalanması için küçük bir pay bırakmak, kısa süreli kur değişimlerini karşılar. Payın büyüklüğünü geçmiş dönemlerdeki kur farklarınıza bakarak belirleyin.
- Tahsilatı otele ödemeye yaklaştırın ya da çevirmeyi erken yapın. Müşteriden alınan sterlini otele ödeme gününe kadar bekletmek üçüncü andaki riski taşır. Tahsilatı aldığınız gün kontrat para birimine çevirmek bu riski kapatır.
- Para birimine göre borç ve alacağınızı izleyin. Hangi para biriminde otellere ne kadar borcunuz, müşterilerden ve yurt dışı acentelerden ne kadar alacağınız olduğunu düzenli görmek, kur değiştiğinde ne kadar etkileneceğinizi önceden gösterir.
Kur farkının muhasebe kaydı ve vergi uygulaması bu yazının konusu değildir; defter para biriminizi ve kayıt düzeninizi mali müşavirinizle birlikte belirleyin.
Dil, belge ve yurt dışı acenteler
Pazara göre fiyat, yurt dışı satışın yalnız bir parçasıdır. Misafir siteyi kendi dilinde görmek, rezervasyon belgesini (voucher) kendi dilinde almak ister. Yurt dışındaki acente ise fiyatı ve kontenjanı her seferinde e-postayla sormak yerine kendisi görmek ister. Bunun için üç konuyu birlikte planlayın:
- Satış sitesinin hangi dillerde ve hangi para birimlerinde yayınlanacağı, hangi ülkeden gelen ziyaretçiye hangi pazarın fiyatının gösterileceği.
- Voucher, sözleşme ve bilgilendirme mesajlarının müşterinin dilinde hazırlanması; müşterinin dilinin kaydında tutulması.
- Yurt dışı acentelerle çalışma biçimi: fiyat listesi, alt acente portalı ya da kendi yazılımlarıyla canlı bağlantı. Bu acentelerle komisyonlu mu net fiyatla mı çalışacağınız için alt acente yazımıza bakabilirsiniz.
Pazar tanımlarken kontrol listesi
- Kontratta pazar hangi ölçüte göre tanımlanmış: uyruk, ikamet ya da satış ülkesi?
- Her pazar için fiyat satırları ve dönemleri eksiksiz girildi mi?
- En az konaklama, tek kişi ve üç kişi farkı ile indirim koşulları pazara göre ayrı mı?
- Kontratta adı geçmeyen ülkeler için standart fiyat tanımlı mı?
- Satış sitesinde hangi ziyaretçiye hangi pazarın fiyatının gösterileceği belirlendi mi?
- Rezervasyon formunda pazarı belirleyen bilgi (uyruk ya da ikamet ülkesi) alınıyor mu?
- Satış para birimi, kontrat para birimi ve defter para birimi ayrı ayrı belirlendi mi?
- Para birimleri arasındaki çeviride hangi kurun kullanılacağı ve fiyatların ne sıklıkla güncelleneceği belli mi?
- Son kontrol: her pazar için birer örnek rezervasyonu sistemde fiyatlayıp kontratla karşılaştırın.
Kontratın diğer satırlarını (kontenjan, çocuk indirimi, indirimlerin birleşmesi) okumak için otel kontratı yazımıza bakabilirsiniz.
TourMAX'te pazar fiyatı ve çok para birimi
TourMAX'te pazara göre fiyat, kontratın Fiyat Yönetimi ekranında tanımlanır: Fiyat Pazarı alanından ülkeyi seçer, o pazarın dönem fiyatlarını girersiniz. Dönem bazında net fiyat, brüt fiyat ve komisyon oranı; en az konaklama süresi ile tek kişi ve üç kişi farkı pazara göre ayrıca tanımlanır. Pazara özel fiyat girmediğiniz ülkelerde standart fiyat geçerlidir. Satış sitesi ziyaretçinin pazarına göre fiyatı gösterir; rezervasyonda pazar değişirse fiyat farkı onayınıza sunulur. Pazar ve uyruk fiyatlaması Standart pakete eklentiyle alınır, Profesyonel paketten itibaren dahildir. Ayrıntılar Tesis Yönetimi sayfasında.
Satış sitesi Türkçe, İngilizce, Almanca, Fransızca ve Rusça yayınlanır; para birimi ziyaretçinin ülkesine göre 17 seçenek arasından otomatik seçilir. Voucher, katılım belgesi ve sözleşme bu 5 dilde hazırlanır; müşterinin dili kartında tutulur. TCMB'nin yayımladığı son kurlar iş günlerinde gün içinde düzenli olarak kontrol edilip sisteme alınır, ECB'nin resmî referans kurları da sistemde bulunur; dövizli ürünlerde kur ve kur farkı satırları tutulur. Defter TRY ya da EUR olarak tutulabilir; EUR defter Profesyonel paketten itibaren sunulur. Almanya'ya fatura kesen acenteler için XRechnung XML hazırdır (Muhasebe ve Finans). Yurt dışı satışın bütün akışı Incoming ve yurt dışı satış sayfasında.
Sık sorulan sorular
Pazar fiyatı ile uyruk fiyatı aynı şey mi?
Her zaman değil. Pazar, kontratta misafirin uyruğuna, yaşadığı ülkeye ya da satışın yapıldığı ülkeye göre tanımlanabilir. Uyruk fiyatı bu tanımlardan yalnız biridir; hangi ölçütün geçerli olduğu kontratta yazar.
Kontrat euroyla, satış başka para birimiyle yapılırsa kâr nasıl korunur?
Yayınlanan fiyatları güncel kurla çevirmek, çeviride kur dalgalanması için küçük bir pay bırakmak ve müşteriden alınan tutarı erken kontrat para birimine çevirmek kur farkından doğan kaybı sınırlar. En sade yol, mümkünse kontrat para biriminde satış yapmaktır.
Kontratta adı geçmeyen bir ülkeden gelen misafire hangi fiyat uygulanır?
Kontratta tanımlanan standart fiyat uygulanır. Bu yüzden pazara özel fiyatların yanında standart fiyatın da eksiksiz girilmiş olması gerekir.
Özetle
Pazara göre fiyatta önce pazarın hangi ölçüte göre belirlendiğini netleştirin, sonra her pazarın fiyatını kısıtlarıyla birlikte tanımlayın. Kontrat, satış ve defter para birimlerini ayrı ayrı adlandırın; kurun fiyat yayınından otele ödemeye kadar dört anda kârı değiştirdiğini hesaba katın. Fiyatları güncel kurla çevirmek, küçük bir kur payı bırakmak ve tahsilatı erken çevirmek, yurt dışı satışın kârını korumanın en pratik yollarıdır.
Pazar fiyatını ve çok dilli satış sitesini demoda görün
Demoda bir otelinize iki pazar için ayrı fiyat tanımlar, satış sitesinin ziyaretçinin ülkesine göre fiyatı ve para birimini nasıl gösterdiğine birlikte bakarız.
Demo talep edin
